De Vlaamse waterlopen zijn vandaag een heel stuk gezonder dan bij de oprichting van Aquafin vijfentwintig jaar geleden. Wat we toen dagelijks door het toilet en het afvoerputje spoelden, kwam in veruit de meeste gevallen nog rechtstreeks in beken en rivieren terecht en maakte er al het leven kapot. De bescherming van de waterkwaliteit blijft uiteraard het hoofddoel van de behandeling van afvalwater, maar de laatste jaren ontdekken we steeds meer andere voordelen. 

 

Groene stroom

Naast gezuiverd afvalwater brengt het zuiveringsproces nog een tweede product voort. Actief slib speelt de hoofdrol in de biologische zuivering en groeit steeds aan in massa. Waar het vroeger als afval werd beschouwd, is slib nu een bron voor de productie van energie. In 2014 kon Aquafin op zijn zuiveringsinstallaties ruim 11 miljoen kWh groene stroom produceren door slib te vergisten tot biogas. De elektriciteit die wordt opgewekt met een gasmotor, vervangt ter plaatse op de installatie voor een deel de elektriciteit die het bedrijf anders van het net moet halen. De komende jaren zal de productie van biogas nog stijgen, want Aquafin investeerde sinds 2010 al 2,2 miljoen euro om meer slib te kunnen vergisten. Maar liefst 84% van die investeringen zijn ondertussen al terugverdiend. 

Meer dan een derde van de slibmassa zelf wordt gedroogd in een slibdrooginstallatie. Slib heeft een hoge calorische waarde en gaat na droging onder de vorm van pellets naar de cementindustrie. Daar wordt het gebruikt als element voor CO-verbranding in cementovens. Slib dat niet vergist wordt en slib dat overblijft na vergisting, wordt verbrand. Ook de assen hiervan worden gerecycleerd als bouwmateriaal in de productie van cementklinkers.

 

Grondstoffen

Een zuiveringsinstallatie heeft nog meer potentieel om in te spelen op maatschappelijke issues. Ze kan bijvoorbeeld bijdragen aan het in stand houden van de fosforkringloop. Op wereldschaal dreigt in de toekomst een groot tekort aan fosfor om de alsmaar groeiende bevolking te blijven voeden. Laat fosfor nu net een van de nutriënten zijn die op een zuiveringsinstallatie worden verwijderd uit het afvalwater. Aquafin kon met een proefopstelling op de waterzuivering in Leuven in 2014 een eerste hoeveelheid struviet oogsten uit zuiveringsslib. Struviet is een mineraal dat ontstaat door het neerslaan van fosfor. De technieken om fosfor te recupereren, worden nog volop verbeterd en verder onderzocht op rendabiliteit. 

Het huishoudelijk afvalwater dat in de waterzuiveringsinstallaties terechtkomt, bevat nog veel vezels die afkomstig zijn van toiletpapier. De cellulose die eruit kan gerecupereerd worden, kan dienen als grondstof voor de productie van bioplastic en isolatiematerialen. Aquafin plaatste een fijnzeef om de vezels op te vangen als testopstelling op de zuiveringsinstallatie in Aartselaar. In eerste instantie wil het bedrijf onderzoeken welk effect de zeef heeft op het zuiveringsproces. Later wil Aquafin verder onderzoeken of en onder welke voorwaarden de verzamelde cellulose kan gebruikt worden als grondstof.