• Raf Pasmans
  • Lieven Annemans
Raf Pasmans, Market Access Manager bij Biocartis

Raf Pasmans

Wat is er nodig om innovatie in de gezondheidszorg te stimuleren?

Vraag dit aan startende innovatieve bedrijven en het antwoord is éénduidig: meer durfkapitaal. In tegenstelling tot de VS wordt bij ons iedere stap apart gefinancierd, waardoor bedrijven continu in funding modus zitten in plaats van er echt voluit voor te kunnen gaan. Daarnaast moeten we als Belgen nog meer naar buiten treden met onze sterke biotech- en farmasector.

In Vlaanderen en Brussel alleen al zijn maar liefst 146 life sciences bedrijven actief, goed voor zo’n 13.000 werknemers. Het belang hiervan voor onze economie valt niet te onderschatten. Onze gezondheidsindustrie is een van de grootste biotech hubs in Europa.

Maar we kunnen nog verder gaan, o.a. door studenten hun weg te helpen vinden naar de industrie. We kampen met een enorm tekort aan specifiek geschoolde kandidaten, waardoor we die vaak in het buitenland moeten gaan zoeken. Ook worden er nog te weinig fase II en fase III studies gedaan bij ons. Als we dat aanmoedigen, zullen we als land sterker staan in de internationale concurrentiestrijd.

Welke trends en ontwikkelingen staan er aan te komen binnen de diagnostica?

Een eerste trend is zonder twijfel de gepersonaliseerde geneeskunde. Bv. in het bestrijden van bepaalde kankers staan we op het punt van een enorme doorbraak. Hier is een goede parallel te trekken met de doorbraak in het behandelen van hiv in de jaren ‘90, waar o.a. de stichter van Biocartis, Rudi Pauwels, zeer veel in heeft betekend. Dankzij zijn ontwikkelingen in de moleculaire diagnostiek kon het virusprofiel van hiv in kaart gebracht worden, wat personalisatie van de hiv-behandeling toeliet en zo een veel betere levenskwaliteit en –verwachting voor de patiënten.

Vandaag proberen we dit op het vlak van kanker. Dankzij snelle en zeer accurate testen kunnen we de arts en patiënt een detaildiagnose brengen. Weten welk specifiek type kanker het is, is essentieel voor een juiste en efficiënte behandeling. Ook snelheid is cruciaal: onze RAS-testen voor o.a. colorectale (darm)kanker maken een diagnose en behandeling op één dag mogelijk, in plaats van twee tot drie weken.

Een tweede trend is dat de diagnostiek op veel manieren geavanceerder wordt: alles wordt gevoeliger, betrouwbaarder, eenvoudiger, toegankelijker, meer geautomatiseerd,… . Zo kunnen veel kosten worden bespaard, omdat het ervoor zorgt dat dure medicijnen enkel aan die patiënten worden gegeven bij wie het echt zal werken. Het maakt het ook mogelijk om met weinig ingrijpende methodes zoals bloedafnames de behandeling op te volgen. Tumorcellen die afsterven en in de bloedbaan terechtkomen kunnen, o.a. met het minilabo IdyllaTM, opgespoord worden.

Deze automatisatie laat ook een derde trend toe: een decentralisatie van de testen en een centralisatie van de informatie. Snel en accuraat testen laat toe aan patiënten om dicht bij de zorgvraag getest te worden, waarna de geanonimiseerde informatie bv. digitaal en centraal zou kunnen worden verzameld. Dat is ook belangrijk bij de opvolging van snel verspreidende infectieziekten.

Zullen we evolueren naar een preventieve zorg?

Dit zou het grootste doel moeten zijn. Toch staan we nog ver van een volledig preventieve zorg en zullen we ook moeten inzetten op het vroeger opsporen van ziekten. Onderzoek naar vroege diagnose en preventie is echter relatief beperkt, alsook het aandeel in de gezondheidsuitgaven. Minder dan vijf procent van het budget voor gezondheidszorg betreft diagnostiek, terwijl die 60 tot 70 procent van alle medische beslissingen beïnvloedt, wat zeker in vroege opsporing cruciaal is.

Lieven Annemans, Hoogleraar aan de UGent en gezondheidseconoom

Lieven Annemans

Wat is er nodig om innovatie in de gezondheidszorg te stimuleren?

Sommige innovaties in de gezondheidszorg hebben als doel om de gezondheid van de mensen te verbeteren. Denk maar aan regeneratieve geneeskunde, gepersonaliseerde geneesmiddelen, genetica, nieuwe diagnostische technieken,… Andere innovaties hebben als doel om de organisatie van onze gezondheidszorg te veranderen. Deze disruptieve innovaties veranderen de manier waarop we patiënten aanpakken. Hierbij springen telegeneeskunde en toepassingen met robotten in het oog.

Om al deze innovaties echter te blijven stimuleren is er nood aan meer adaptief onderzoek. Traditioneel doet men onderzoek op een grote groep mensen, maar dat is duur, traag en zeer streng gereglementeerd. Bij adaptief onderzoek test men eerst bij een kleine groep patiënten, waarna het al meteen in de praktijk kan worden toegepast bij die patiënten die het echt hoognodig hebben. Dit vraagt uiteraard om een nauwe opvolging en regelmatige evaluatiemomenten, maar het zorgt er wel voor dat innovaties sneller tot bij de patiënten raken.

Welke trends en ontwikkelingen staan er aan te komen binnen de diagnostica?

Nieuwe diagnostische technieken kunnen, samen met de telegeneeskunde en allerlei toepassingen met robotten, zorgen voor enorme besparingen. Hoe vroeger een diagnose kan worden gesteld, hoe efficiënter de behandeling. Deze diagnostische technieken moeten uiteraard wel zeer accuraat zijn en dus de juiste voorspellingen doen. Een onjuiste voorspelling kan immers zorgen voor veel bijkomende kosten.

Zullen we evolueren naar een preventieve zorg?

Preventie is cruciaal, en nieuwe technieken zoals de smartwatch en telemonitoring staan ons toe om daar alsmaar verder in te gaan. Maar mensen zullen dan wel beter moeten worden begeleid door bv. artsen, apothekers en andere zorgverstrekkers. Technologie zal de menselijke component van zorg en preventie nooit volledig kunnen uitsluiten. In dit kader past de relatief jonge studierichting ‘Master in de Gezondheidspromotie’.