Over welke specifieke onderzoeksdomeinen gaat het?

"De UGent en de VUB richten zich voornamelijk op embryonaal stamcelonderzoek. Verder is haast iedere universiteit bezig met onderzoek rond volwassen stamcellen. Bij de KU Leuven spitsen we ons de laatste jaren toe op reprogrammering van volwassen cellen naar cellen met eigenscappen gelijkend op embryonale stamcells, sogenaamde iPScellen, met als doel om ziektemodellen te maken. In dit kader hebben we meerdere buitenlandse topprofessoren gerekruteerd die zwaar inzetten op basisonderzoek om te begrijpen hoe reprogrammering werkt.

Op het klinische en pre-klinische niveau wordt sterk werk geleverd om modellen rond degeneratieve hersenaandoeningen te creëren, zoals Alzheimer, ALS, Parkinson,… Een andere groep focust zich op het maken van hartspiercellen uit stamcellen, voor gebruik in medicatie en mogelijk ook bij transplantaties.

Er wordt zelfs gewerkt aan het maken van bot uit stamcellen om niet helende botfracturen te genezen. Ten slotte is ook het onderzoek rond hepatocyten belangrijk om hepatitis tegen te gaan, leverinfecties te bestuderen en de metabolisatie en toxiciteit van medicatie in kaart te brengen."

Voor welke grote uitdagingen staan onderzoekers vandaag?

"Dé grote uitdaging blijft om een cel te maken die helemaal gelijk is aan onze lichaamscellen. We slagen er tot vandaag enkel in om een cel te maken die eruit ziet zoals een hersencel en daarvan enkele karakteristieken heeft. Het probleem is dat we negen maanden zwangerschap moeten nabootsen in een kweekschaal, en dat is verre van eenvoudig.

Vroeger dacht men dat het volstond om stamcellen een bepaalde richting uit te duwen. Vandaag is het duidelijk dat dit moet gebeuren in een complex co-differentiatie systeem, waar verschillende cellen die in een orgaan aanwezig zijn elkaar tijdens de ontwikkeling beïnvloeden."

Wat mogen we in de toekomst verwachten van stamcelonderzoek?

Er zit zeer veel potentieel in de regeneratieve geneeskunde, waarbij men cellen, weefsel of organen vervangt om ziekten te voorkomen en te genezen

"Er zit zeer veel potentieel in de regeneratieve geneeskunde, waarbij men cellen, weefsel of organen vervangt om ziekten te voorkomen en te genezen. Op dit vlak gebeurt er vandaag al heel wat, maar dan met volwassen stamcellen. Ook zal het niet meer zo heel lang duren vooraleer ook pluripotente stamcellen zullen worden gebruikt.

Binnen enkele jaren zullen er klinische studies komen om diabetespatiënten te behandelen. Twee jaar geleden werd reeds aangetoond dat de cellen die hiervoor nodig zijn kunnen worden geproduceerd in een labo. Enkele maanden geleden werd ook bevestigd dat deze cellen via een zakje onder de huid kunnen worden ingeplant, waardoor ze niet zullen worden aangevallen door het immuunsysteem en de kans op tumorvorming miniem is. Ook blindheid door degenartie van de retina en Parkinson zal in de toekomst mogelijk op dezelfde manier kunnen worden behandeld."